مارک داف خبرنگار بی بی سی در میلان

نقاشی شام آخر که در کلیسای سانتا ماریا دل گراتزیه در میلان نقش شده، در بهار سال 1999 و پس از 22 سال ترمیم بار دیگر به معرض نمایش در آمد

تردیدی در تاثیرگذاری شاهکار لئوناردو داوینچی نیست، که لحظه ای را به تصویر می کشد که در آن مسیح، حواریون، نزدیکترین طرفداران خود را آگاه می سازد که یکی از آنها قصد خیانت به او را دارد.

شاید به این دلیل تعجب برانگیز نباشد که هیچکدام از حضار در تابلو چندان جذب غذای موجود در سفره نشده اند و تعداد اندکی از هزاران شیفته هنر که در طی قرون مختلف به بررسی این اثر پرداخته اند، به این غذا دقت کرده اند.

کسانی که به این مسئله دقت کردند فرض را بر این گذاشتند که میهمانان مشغول صرف بره بریان بوده اند، که همانند نان و شراب نقاشی شده در اثر، به نماد معنایی مسیحیت ارتدوکس اشاره دارد که مسیح را با بره ای قربانی شده بخاطر گناهان انسان متناظر می داند.

سرعت بالای زوال این اثر که در سال 1498 میلادی کامل شد، بررسی دقیق این موضوع را ناممکن ساخت؛ اما اکنون به لطف تازه ترین روش بازسازی نقاشی های دیواری کارشناسان هنر بالاخره توانسته اند به بررسی دقیق جزئیات غذای روی میز بپردازند.

نتایج این بررسی که در نشریه گاسترونومیکا منتشر شده نشان می دهد که در سفره بره ای وجود نداشته، بلکه غذای طبخ شده مارماهی در کنار برش هایی از پرتقال بوده است.

نکته مهم این است که همزمان با کار لئوناردو داوینچی بر روی "شام آخر"، این غذا، غذایی رایج بوده است.

آنطور که جان واریانو، کارشناس تاریخ هنر می گوید نه تنها در دوره رنسانس در ایتالیا مارماهی غذایی رایج بوده، بلکه احتمالا لئوناردو داوینچی هم به آن علاقه ویژه ای داشته است، زیرا در فهرست های خریدی که در میان نوشته ها و آثار او برجای مانده این قلم غذایی نیز دیده می شود.